ครอบครัวอยากให้บำบัดเปลี่ยนเพศวิถี ได้ผลไหม อันตรายไหม

ถ้าครอบครัวอยากพาไปบำบัดเปลี่ยนเพศวิถี ได้ผลไหมและอันตรายไหม รายงานของผู้เชี่ยวชาญอิสระด้านเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศของสหประชาชาติ ปี 2563 ยกคำของสมาคมจิตแพทย์โลกว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่หนักแน่นว่าเพศวิถีโดยกำเนิดเปลี่ยนได้ และเขียนว่าวิธีเหล่านี้สร้างความเสียหายทั้งกายและใจ ส่วนสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันมีมติปี 2564 ว่าการพยายามเปลี่ยนเพศวิถีทำให้คนเสี่ยงได้รับอันตรายอย่างมาก และขอให้ทั้งตัวบุคคล ครอบครัว บุคลากรสุขภาพ และองค์กรหลีกเลี่ยง

ถ้าบาดเจ็บจากการถูกทำร้าย หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง ผู้เขียนแนะนำให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที หรือโทรเบอร์เจ็บป่วยฉุกเฉิน 1669 ผู้เขียนเปิดอ่านแหล่งทั้งหมดเมื่อ 30 ตุลาคม 2569

การบำบัดเปลี่ยนเพศวิถีคืออะไร

รายงานของสหประชาชาติใช้คำว่า conversion therapy เป็นคำกว้าง หมายถึงการแทรกแซงหลายแบบที่ตั้งอยู่บนความเชื่อว่าเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศของคนควรถูกเปลี่ยนหรือกดไว้ เมื่อไม่ตรงกับสิ่งที่คนรอบตัวมองว่าเป็นบรรทัดฐาน โดยมุ่งเปลี่ยนคนที่ไม่ได้รักต่างเพศให้เป็นรักต่างเพศ และเปลี่ยนคนข้ามเพศหรือคนที่มีเพศสภาพหลากหลายให้ตรงกับเพศกำเนิด รายงานแบ่งแนวทางหลักไว้สามแบบ คือแบบจิตบำบัด แบบการแพทย์ และแบบอิงความเชื่อทางศาสนา และบางวิธีทำอย่างลับ ๆ จึงมีข้อมูลน้อย

รายงานเขียนว่าคำว่าบำบัดมีความหมายถึงการรักษาให้หาย แต่สิ่งเหล่านี้ตรงข้าม เพราะยืนบนความเข้าใจผิดทางการแพทย์ว่าเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศเป็นความเจ็บป่วย และโดยทั่วไป การที่บุคลากรสุขภาพอ้างว่ารักษาสิ่งที่ไม่ใช่ความผิดปกติถือว่าผิดจริยธรรม

บำบัดเปลี่ยนเพศวิถีได้ผลไหม องค์กรสุขภาพว่าอย่างไร

รายงานของสหประชาชาติยกว่าในปี 2555 องค์การอนามัยแพนอเมริกันระบุว่าการบำบัดแบบนี้ไม่มีเหตุผลทางการแพทย์รองรับ และเป็นภัยร้ายแรงต่อสุขภาพและสิทธิมนุษยชนของคนที่ถูกบำบัด ส่วนในปี 2559 สมาคมจิตแพทย์โลกระบุว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่หนักแน่นว่าเพศวิถีโดยกำเนิดเปลี่ยนได้ ซึ่งรายงานเขียนว่าสมาคมวิชาชีพทั่วโลกเห็นพ้องกัน

มติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกัน เดือนกุมภาพันธ์ 2564 เขียนว่าหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และประสบการณ์ทางคลินิกชี้ว่าการพยายามเปลี่ยนเพศวิถีทำให้คนเสี่ยงได้รับอันตรายอย่างมาก และในกรณีที่ผู้เข้าร่วมรายงานว่าตัวเองเปลี่ยน การเปลี่ยนนั้นมีขอบเขตจำกัด เชื่อถือไม่ได้ ถูกถอนคำภายหลัง หรือไม่ได้วัดด้วยวิธีที่ตรวจซ้ำได้ มติเดียวกันยืนยันว่าการเป็น LGBTQ+ ไม่ใช่ความผิดปกติทางจิต

ครอบครัวพาไปเพราะอะไร และส่งผลอย่างไร

รายงานของสหประชาชาติเขียนว่า พ่อแม่บางคนให้ลูกที่ยังเป็นเด็กเข้ารับการบำบัดแบบนี้เพราะเชื่อว่าเป็นประโยชน์ต่อลูก งานวิจัยที่รายงานยกพบว่าพ่อแม่มักมีแรงจูงใจจากความเชื่อทางศาสนาที่มองว่าความหลากหลายทางเพศขัดกับหลักศาสนาของตน แต่ไม่มีข้อมูลที่ถูกต้องเรื่องความหลากหลายทางเพศ เรื่องที่วิธีเหล่านี้ใช้ไม่ได้ผล และเรื่องความเสียหายที่อาจติดตัวลูกไปตลอดชีวิต

รายงานยังเขียนว่าในเอเชีย เกียรติของครอบครัวถูกยกเป็นแรงผลักหลักอย่างหนึ่ง และในผลสำรวจระดับโลกที่รายงานยก จากคน 1,480 คนที่บอกว่าเคยถูกบำบัดแบบนี้ ร้อยละ 21.9 บอกว่าคนในครอบครัวเป็นผู้บังคับ

ผลที่รายงานรวบรวมไว้ เช่น ความนับถือตัวเองลดลง ความวิตกกังวล อาการซึมเศร้า การแยกตัวจากสังคม ความละอายและรู้สึกผิด ความคิดและความพยายามฆ่าตัวตาย และอาการของภาวะเครียดหลังเหตุการณ์ร้ายแรง รวมถึงความเจ็บปวดทางกายที่บ่อยครั้งรุนแรง รายงานเขียนว่าเด็กและคนอายุน้อยเปราะบางเป็นพิเศษ

มติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันยกงานวิจัยว่า ในคนหนุ่มสาวที่พ่อแม่เคยพยายามเปลี่ยนเพศวิถีของลูกตอนเป็นวัยรุ่น การส่งลูกไปหานักบำบัดหรือผู้นำทางศาสนาเพื่อเปลี่ยนเพศวิถี สัมพันธ์กับผลเสียที่รุนแรงกว่า

ถูกพาไปบำบัด สายด่วนในไทยช่วยอะไรได้บ้าง

ถ้าบาดเจ็บจากการถูกทำร้าย หรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง ผู้เขียนแนะนำให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที หรือโทร 1669 ซึ่งสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติระบุว่าเป็นเบอร์สำหรับเจ็บป่วยฉุกเฉิน ส่วนสายด่วนสุขภาพจิต 1323 เป็นสายปรึกษา ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต เขียนว่าคนที่นอนไม่หลับ ตระหนก หรือกังวลใจ โทรปรึกษาได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ถ้าถูกกักขัง ถูกบังคับ หรือเป็นปัญหาในบ้านที่อยากให้มีคนช่วยประสาน ผู้เขียนแนะนำให้ติดต่อสายด่วน 1300 ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) หน้าภารกิจของสายด่วนเขียนว่าให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาสังคมเบื้องต้นและประสานส่งต่อ และมีหน่วยเคลื่อนที่เร็วช่วยผู้ประสบปัญหาทางสังคมในภาวะวิกฤตเร่งด่วน หน้าช่องทางติดต่อเขียนว่าบริการ 7 วัน 24 ชั่วโมง

ถ้าครอบครัวอยากให้ไปพบผู้เชี่ยวชาญ ผู้เขียนแนะนำให้ถามผู้ให้บริการก่อนว่าตั้งเป้าจะเปลี่ยนเพศวิถีหรือไม่ เพราะมติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันคัดค้านการทำงานของผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตที่ตั้งผลลัพธ์ด้านเพศวิถีไว้ล่วงหน้า อ่านเรื่องการปรึกษาแบบครอบครัวได้ที่ Family Therapy เกย์ และบทความสำหรับพ่อแม่ที่ พ่อแม่ลูกเป็นเกย์

คำถามที่พบบ่อย

องค์กรสุขภาพมองว่าเกย์เป็นความผิดปกติทางจิตไหม

ไม่ใช่ บทความบนเว็บของศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต เขียนว่าในทางการแพทย์ บุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศไม่ได้ถูกจัดเป็นโรคหรือมีความผิดปกติทางจิต และองค์การอนามัยโลกถอดกลุ่มนี้ออกจากความผิดปกติทางจิตในบัญชีจำแนกโรค ICD-11 แล้ว ส่วนมติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันปี 2564 ยืนยันว่าการเป็น LGBTQ+ ไม่ใช่ความผิดปกติทางจิต

บำบัดแล้วเปลี่ยนเพศวิถีได้จริงไหม

รายงานของสหประชาชาติปี 2563 ยกคำของสมาคมจิตแพทย์โลกปี 2559 ว่าไม่มีหลักฐานที่หนักแน่นว่าเพศวิถีโดยกำเนิดเปลี่ยนได้ ส่วนมติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันปี 2564 เขียนว่าการเปลี่ยนที่มีคนรายงานมีขอบเขตจำกัด เชื่อถือไม่ได้ ถูกถอนคำภายหลัง หรือไม่ได้วัดด้วยวิธีที่ตรวจซ้ำได้

พ่อแม่ที่อยากให้ไปบำบัดเชื่อว่าทำเพื่อลูกจริงไหม

รายงานของสหประชาชาติปี 2563 เขียนถึงพ่อแม่ที่ให้ลูกซึ่งยังเป็นเด็กเข้ารับการบำบัดแบบนี้ว่า บางคนเชื่อว่าเป็นประโยชน์ต่อลูก แต่ไม่มีข้อมูลที่ถูกต้องเรื่องความหลากหลายทางเพศและความเสียหายที่ตามมา ผู้เขียนแนะนำให้ส่งข้อมูลจากองค์กรสุขภาพให้ครอบครัวอ่านเมื่อปลอดภัยที่จะคุย

ไปพบนักจิตวิทยาเพราะเครียดเรื่องครอบครัวได้ไหม

ได้ ผู้เขียนเห็นว่าการปรึกษาเรื่องความเครียดต่างจากการพยายามเปลี่ยนเพศวิถี มติของสมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันปี 2564 สนับสนุนให้นักจิตวิทยาทำงานแบบยอมรับคนทุกเพศวิถี ผู้เขียนแนะนำให้ถามผู้ให้บริการตั้งแต่ต้นว่าตั้งเป้าจะเปลี่ยนเพศวิถีหรือไม่

มีความคิดทำร้ายตัวเอง ต้องไปที่ไหนก่อน

ผู้เขียนแนะนำให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที หรือโทรเบอร์เจ็บป่วยฉุกเฉิน 1669 ของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ส่วนสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ของกรมสุขภาพจิตเป็นสายปรึกษา ไม่ใช่ทางแทนห้องฉุกเฉิน

สรุป

รายงานของสหประชาชาติปี 2563 ยกคำของสมาคมจิตแพทย์โลกว่าไม่มีหลักฐานที่หนักแน่นว่าเพศวิถีโดยกำเนิดเปลี่ยนได้ และรวบรวมผลเสีย เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล และความคิดฆ่าตัวตาย สมาคมนักจิตวิทยาอเมริกันมีมติปี 2564 ว่าการพยายามเปลี่ยนทำให้เสี่ยงได้รับอันตรายอย่างมาก ผู้เขียนแนะนำให้ไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันทีหรือโทร 1669 เมื่อบาดเจ็บจากการถูกทำร้ายหรือมีความคิดทำร้ายตัวเอง และติดต่อสายด่วน 1300 ของ พม. เมื่อถูกกักขังหรือถูกบังคับ ส่วน 1323 เป็นสายปรึกษา

ถ้ากำลังคิดเรื่องการคุยกับครอบครัวต่อ มีหน้าเรื่องการเปิดตัวกับครอบครัวของ Quicky ซึ่งเป็นแอปในเครือเดียวกับเว็บนี้

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ

แหล่งอ้างอิง

• สหประชาชาติ — รายงานผู้เชี่ยวชาญอิสระด้านเพศวิถีและอัตลักษณ์ทางเพศ: Practices of so-called "conversion therapy" (A/HRC/44/53) (1 พฤษภาคม 2563)
• American Psychological Association — APA Resolution on Sexual Orientation Change Efforts (กุมภาพันธ์ 2564)
• ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต — สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ปรึกษาได้ตลอด 24 ชั่วโมง (เปิดอ่าน 30 ตุลาคม 2569)
• ศูนย์สุขภาพจิตที่ 7 กรมสุขภาพจิต — รู้หรือไม่ ? LGBTQ ไม่ได้เป็นโรค หรือมีความผิดปกติทางจิต (เปิดอ่าน 30 ตุลาคม 2569 · อ้างเรื่องไม่ได้จัดเป็นโรค)
• ศูนย์ช่วยเหลือสังคม สายด่วน 1300 กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ — ภารกิจ (เปิดอ่าน 30 ตุลาคม 2569)
• ศูนย์ช่วยเหลือสังคม สายด่วน 1300 — ช่องทางการติดต่อขอรับบริการ (เปิดอ่าน 30 ตุลาคม 2569)
• สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ (สพฉ.) — หน้าแรก เจ็บป่วยฉุกเฉิน โทร. 1669 (เปิดอ่าน 30 ตุลาคม 2569)